W jaki sposób przedsiębiorca może udzielić prokury?

Prowadząc działalność gospodarczą musisz być przygotowany na moment, w którym nie będziesz w stanie samodzielnie załatwiać wszystkich spraw. Obowiązki związane bezpośrednio z zarządzaniem samym przedsiębiorstwem, sprawy podatkowe, księgowe czy pracownicze wymagają nieustanie podejmowania decyzji i wykonywania określonych czynności. Konieczna będzie pomoc osoby z zewnątrz, wspierającej właściciela w zakresie dotyczącym np. reprezentacji przedsiębiorcy. Właśnie w takim celu została stworzona instytucja prokury.

Definicję prokury możesz znaleźć  w kodeksie cywilnym, zgodnie z którym:

Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Podsumowując, powyższa instytucja jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa. Może zostać udzielona tylko przez przedsiębiorcę wpisanego do właściwego rejestru np. Krajowego Rejestru Sądowego. Bez problemu dokonasz takiej czynności w spółkach osobowych i kapitałowych.

Co do zasady wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje prokury:

a) samoistna – pojedyncza osoba jest uprawniona do reprezentacji przedsiębiorcy,

b) łączna – konieczne jest współdziałanie dwóch uprawnionych osób,

c) oddziałowa – prokurent jest uprawniony do działania tylko w zakresie spraw dot. konkretnego oddziału przedsiębiorstwa.

Zapewne zastanawiasz się jakie warunki powinna spełniać osoba będąca kandydatem na takie stanowisko. Otóż prokurentem może być tylko osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Mówiąc wprost, kandydat powinien ukończyć w momencie udzielenia prokury 18. rok życia.  Nie mogą natomiast zostać prokurentami wspólnicy spółki jawnej i partnerskiej, komplementariusze w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej oraz członkowie zarządu spółek kapitałowych.

W kwestii dotyczącej zakresu umocowania ustawodawca nie pozostawia żadnej swobody. W przeciwieństwie do zwykłego pełnomocnictwa, legislator wprowadza sztywne ramy określające kompetencje prokurenta – czynności sądowe i pozasądowe. Z katalogu tego zostały jednak wyłączone działania obejmujące:

  • zbycie przedsiębiorstwa,
  • oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania,
  • zbycie i obciążenie nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa.

Do wszystkich wymienionych czynności niezbędne będzie uzyskanie umocowania do dokonania każdej z nich. W sytuacji, w której prokurent przekroczy zakres swoich uprawnień i zawrze np. umowę sprzedaży nieruchomości, to nie będzie wywoływać ona skutków prawnych wobec mocodawcy.

Ważnym aspektem jest ograniczenie prawa do przeniesienia i ustanowienia dalszych prokurentów. Ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że nie ulega ona przeniesieniu na inny podmiot pod żadnymi warunkami. Ponadto prokurenci mogą ustanowić tylko pełnomocników (do poszczególnych czynności lub ich określonego rodzaju), a nie innych prokurentów.

Jeżeli chodzi o formę w jakiej powinna zostać udzielona to ustawodawca jednoznacznienie zastrzegł, że wymagana jest forma pisemna pod rygorem nieważności. Posłużenie się formą ustną nie będzie więc skuteczne prawnie.

Ustanowienie prokury np. w spółce jawnej wymaga zgody wszystkich wspólników mających prawo prowadzenia spraw spółki. Natomiast w przypadku spółek kapitałowych konieczna będzie uchwała wszystkich członków zarządu wyrażająca zgodę na jego powołanie. Natomiast do jej odwołania będzie uprawniony każdy ze wspólników mających prawo do prowadzenia spraw spółki, a w przypadku sp. kapitałowych adekwatnie członek zarządu.

Ponadto niezbędne będzie złożenie odpowiedniego wniosku w Krajowym Rejestrze Sądowym.

  • spółki osobowe (z wyjątkiem sp. komandytowo-akcyjnej)  –  formularz KRS-Z1 (tutaj) oraz KRS-ZL (tutaj),
  • spółki kapitałowe – formularz KRS-Z3 (tutaj) oraz KRS-ZL (tutaj).

Wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS ma charakter obligatoryjny.  Nie stanowi on jednak o skuteczności czynności prawnej – co oznacza, że czynności dokonane przez prokurenta są skuteczne od momentu udzielenia prokury przez uprawniony podmiot, a nie od momentu dokonania wpisu w rejestrze. Pamiętaj także, żeby do wniosku załączyć dowód uiszczenia opłaty sądowej oraz opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

W spółce, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, podjęcie uchwały o ustanowieniu prokury może nastąpić przy wykorzystaniu wzorca uchwały udostępnionego w systemie teleinformatycznym. W takim przypadku wniosek o wpis do rejestru składany jest za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Jeżeli spółka znajduje się w likwidacji lub ogłoszono jej upadłość ustanowienie prokury jest zabronione. Przewidziane zostały także przypadku, w których wygasa ona z mocy prawa:

Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji oraz przekształcenia przedsiębiorcy.
Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.

Instytucja ta znalazła szerokie zastosowanie w obrocie gospodarczym i jest chętnie wykorzystywana przez przedsiębiorców. Zdecydowanie ułatwia i przyśpiesza procesy wymagające działań na wielu płaszczyznach. Z doświadczenia wiem, że inwestorzy branżowi chętnie korzystają z tego uprawnienia i udzielają jej swoim zaufanym osobom. Warunkiem sine qua non udzielenia prokury jest tak naprawdę zaufanie do ludzi będących prokurentami. Nikt przy zdrowych zmysłach nie przekaże tak szerokiej gamy uprawnień osobie nieposiadającej odpowiedniej wiedzy, doświadczenia i kompetencji. Wybieraj więc swoich partnerów ostrożnie i z odpowiednią rozwagą.

 

2017-01-31T12:37:03+00:00

About the Author:

Prawnik, specjalista ds. prawa spółek handlowych i restrukturyzacji.

Leave A Comment