Jak tworzyć portfolio zgodnie z prawem?

Roli portfolio w tzw. branży kreatywnej nie w sposób przecenić. Dobrze przygotowane pozwala grafikowi, wzornikowi czy programiście odzwierciedlić jego rzeczywiste doświadczenie, typy projektów jakimi się zajmował czy po prostu unaocznić przyszłemu Kontrahentowi, czy odpowiada mu dane poczucie estetyki. Ponadto istnieje duża szansa, że to właśnie dzięki określonemu projektowi z portfolio klient zdecydował się z nami na współpracę.

Z drugiej strony oczywistym jest, że jeżeli stworzyliśmy coś naszym zdaniem wartościowego, to chcielibyśmy móc pochwalić się tym wobec świata (albo przynajmniej kolegom z branży – niech widzą). W procesie przygotowania umów wielokrotnie (i to po obu ich stronach) spotkałem się z pytaniem: „Jak to właściwie jest z tym umieszczaniem moich dzieł w portfolio?”.

prawa autorske, porfolio, prawa osobiste

#prawowbiznesie

Czy mogę umieścić wykonane przeze mnie dzieło w swoim portfolio?

Kością niezgody jest, czy umieszczenie dzieła wykonywanego w ramach danej umowy w portfolio jest wykonywaniem osobistych czy majątkowych praw autorskich. Dla niewtajemniczonych: prawa osobiste dotyczą sfery więzi pomiędzy autorem, a stworzonym przez niego dziełem (w tym prawo do jego oznaczenia swoim nazwiskiem), natomiast majątkowe ogólnie rzecz biorąc dotyczą możliwości czerpania z utworu korzyści finansowych (np. poprzez udzielenie licencji).

Zwolennicy umożliwienia swobodnego używania utworu w portfolio odnoszą się do praw osobistych, które są niezbywalne, a zatem skoro autorem jest się zawsze i ma się w tym zakresie prawo do oznaczania utworu swoim nazwiskiem to jednocześnie zawsze ma się też prawo do prezentowania swojego dorobku. Po drugiej stronie barykady brak takiej możliwości uzasadniany jest przeniesieniem praw majątkowych, w których mieści się m.in. ekonomiczny cel portfolio, tj. zapewnienie sobie nowych klientów, którzy częstokroć będą sobie życzyli wykonania takiego samego dzieła, co może być bardzo niekorzystne dla jego pierwotnego odbiorcy.

Jaką klauzulę zawrzeć w umowie?

Kierując się starą zasadą „kontrola wyższą formą zaufania” wystarczającym będzie zawarcie w umowie dosłownie jednozdaniowego postanowienia w tej kwestii. To proste w swej istocie rozwiązanie pozwoli na jasne ustalenie relacji pomiędzy stronami, a przede wszystkim – na zapobiegnięcie ewentualnym długotrwałym i kosztownym sporom (a Waszemu prawnikowi wykazywania się umiejętnościami erystycznymi – co samo w sobie brzmi jak ulga).

Przykład
„Strona A udziela/nie udziela Stronie B pozwolenia na wykorzystanie dzieła będącego przedmiotem niniejszej umowy w portofolio Strony B i na przedstawianie go osobom trzecim, w szczególności celem reklamowania świadczonych przez siebie usług”.

Tylko tyle, i aż tyle wystarcza, żeby uniknąć w tym zakresie sporów.

Z biznesowego punktu widzenia – zawsze pamiętajmy o tym, żeby poinformować drugą stronę o takim zapisie umownym. Z jednej strony – odpowiednia komunikacja z kontrahentami i podstawowe zasady etyki pozwalają budować dobre relacje, a te nigdy nie zaszkodzą, mogąc procentować dalszą współpracą, czy poleceniem wśród innych.

Z drugiej natomiast – bardzo łatwo wyobrazić sobie sytuacje, w których dla naszego klienta ujawnienie dzieła w portfolio byłoby bardzo niekorzystne w skutkach. Tytułem przykładu można wskazać udział w przetargu czy konkursie, albo gdy dzieło stanowić będzie element tajemnicy handlowej. Lepiej spróbować wynegocjować z tego powodu trochę wyższe wynagrodzenie, niż narazić się na dodatkową odpowiedzialność czy określoną opinię wśród potencjalnych Kontrahentów.

prawa autorskie, portfolio, dzieło

Pamiętaj o zabezpieczeniu swoich interesów i umieszczeniu odpowiedniej klauzuli w umowie.

Wskazówki

  1. W przypadku tworzenia dzieł na podstawie umowy o pracę pamiętajmy o domniemaniu, że autorskie prawa majątkowe do nich przysługują pracodawcy, jeżeli inaczej nie postanowiono w umowie. Należy mieć to na względzie w związku z przedstawionymi na początku artykułu sporami prawnymi (albo po prostu zawrzeć klauzulę portfolio);
  2. Niektóre umowy zawierają tzw. klauzulę poufności, której naruszenie częstokroć skutkuje m.in. naliczeniem surowych kar umownych. Zazwyczaj w treści takiej klauzuli wskazuje się, że Strony umowy zobowiązują się zachować w tajemnicy wszelkie informacje jakie uzyskały w związku z jej realizacją. Oczywistym jest, że w takim przypadku umieszczenie przedmiotu umowy w swoim portfolio byłoby traktowane jako naruszenie postanowień umownych i skutkowałoby odpowiedzialnością prawną.
2018-01-09T17:30:34+00:00

About the Author: